Nükleer Silah Sahibi Ülkeler

	Soldaki fotoğraftaki adam ABD’nin 6 Ağustos 1945’te Japonya üzerine attığı iki atom bombasından ilkinin hedefi olan Hiroşima’da paramparça olmuş bir şöminenin yanında duruyor. Bu ilk bomba bir anda 92 bin kişin ölümüne neden olmuş, açığa çıkan radyasyon dolayısıyla da 1950 yılından itibaren 200 bin kişi daha hayatını kaybetmişti. Üç gün sonra ABD bu sefer Nagasaki’ye bir plütonyum bombası atmış ve sağdaki fotoğrafta görüldüğü gibi yerden 6 kilometre yükseğe kadar çıkan dumanlar oluşmuştu. Nagasaki’deki bomba yüzünden ilk anda 70 bin kişi öldü, on binlerce insan da ilerleyen yıllarda nükleer serpinti sonucu hayatlarını kaybetti
	Sovyetler Birliği, “İlk Şimşek” kod adlı ilk atom bombasını 29 Ağustos 1949’da denedi. Sol taraftaki fotoğrafta görülen o bomba ABD’nin bu alandaki tekelini kırmış oldu. İlk bombanın patladığı günden 25 Ekim 1990 tarihine kadar Sovyetler Birliği 715 nükleer deneme yaptı. Sağ tarafta ise SSCB’nin Kasım 1955’te ilk gerçek termonükleer patlaması olarak bilinen denemeden bir kare var
	İngiltere, 1952 yılında nükleer silah sahibi ülkeler kulübünün üçüncü üyesi oldu. İngiltere’nin “Kasırga” kod adlı 25 kilotonluk nükleer silahı Avustralya’nın Trimouille adası açıklarında denendi. Bu fotoğrafta İngiltere’nin Avustralya’nın Maralinga şehri yakınlarında, 14 Eylül 1957’de yaptığı bir diğer denemeden kaynaklanan toz bulutları görülüyor.
	Gazeteciler ve sivil savunma temsilcileri 4 Mayıs 1956’da çekilen bu fotoğrafta Marshall Adaları yakınlarındaki Enewetak Atolü’nde yapılan bir nükleer denemeyi izliyor. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından atol ABD’nin nükleer testlerine ev sahipliği yaptığı için Enewetak’ın sakinleri bazen istekleri dışında da olsa adadan taşındılar. Enewetak’ta 1951 yılında toplam 11 nükleer deneme yapıldı
	ABD’li ve Avrupalı protestocular Ekim 1961’de Moskova’da Kızıl Meydan’da bir yürüyüş yapıyor. Göstericilerin ellerindeki pankartlarda Rusya’dan nükleer silahlara bir yasak getirmesi yönünde talepler yazılı. ABD’nin San Francisco şehrinden yola çıkan bir çok protestocu yürüyerek, otobüslerle ve teknelerle Moskova’ya geldi. Sol taraftaki pankartta “Hidrojen bombalarını hep birlikte reddetmeleri için bütün halklara çağrı yapıyoruz” yazıyor.
	Moskova’da 5 Ağustos 1963’te çekilen bu fotoğrafta, sağ taraftaki Sovyetler Birliği Başbakanı Nikita Kruşçev, Sınırlı Deneme Yasağı Antlaşması’nın imzalanması şerefine kadeh kaldırıyor. Antlaşmayla yer altında yapılanlar hariç bütün nükleer denemeler yasaklanmış ve böylece nükleer silahlanma yarışının yavaşlatılması hedeflenmişti. Antlaşma ABD, İngiltere ve Rusya’nın temsilcileri tarafından imzalanmıştı.
	Çin, 16 Ekim 1965’te, “596” kod adlı patlamayla ilk nükleer silahını denedi. Yan taraftaki mantar bulut da bu denemeden bir kare. Bu denemeden üç yıl sonra Pekin bu sefer de ilk termonükleer denemesini yaptı.
	Fransa, 1960 yılında kolonilerinden biri olan Cezayir’de ilk atom bombası denemesini yaparak nükleer yarışa katılmış oldu. Temmuz 1970’te çekilen bu fotoğraf, Büyük Okyanus’un güneyinde yer alan Fransız Polinezyası’na bağlı Mururoa Atol’ünde yapılan bir denemeye ait.
	Hindistan Başbakanı Indira Gandi, Aralık 1974’te çekilen bu karede ülkesinin güneydoğusunda yer alan Pokhran nükleer deneme alanında bir kaya parçasını inceliyor. Beş dünya devinin nükleer programları Soğuk Savaş kaygıları doğrultusunda şekillenirken 1970’li yıllarda Güney Asya’da alakasız bir silah yarışı başladı. Hindistan “Gülümseyen Buda” isimli ilk nükleer denemesini yer altında 18 Mayıs 1974’te yaptı.
	Güney Afrika Cumhuriyeti’nin eski Devlet Başkanı F.W. de Klerk 1989 yılında başa geçtiği zaman ülkesinin altı nükleer silahının kontrolünü de ele geçirmiş oldu. Dört yıl sonra de Klerk ülkesindeki beyaz azınlığın nükleer bir güç olmak için yaptırımlara karşı çıktığını açıklayacaktı. Ancak Güney Afrikalı lider nükleer silahları kendi isteğiyle ortadan kaldıran ilk devlet adamı oldu.
	Pakistan, Nisan 1988’de bir Ghauri füzesini başarıyla fırlattı. 28 Mayıs’ta Pakistan başbakanı İran ve Hindistan sınırından yaklaşık 50 kilometre uzaklıktaki Chagai bölgesinde, yer altında beş başarılı nükleer deneme yaptıklarını duyurdu
	Gençler İsrail’in güneyindeki Dimona kasabasında bulunan ve çok gizli nükleer tesisler olduğuna inanılan binanın önünde futbol oynuyor. 7 Ocak 2005’te bir İsrail televizyon kanalının yayılmadığı videodan alınan bu kare tesislerin kamuoyundaki ilk detaylı görüntüsü oldu. İsrail ordusunun sansür mekanizmasından geçmeyi başaran görüntüler, bomba fabrikası olduğu iddia edilen bina hakkında olumlu bir imaj çizme çabası olarak yorumlandı. Uluslararası kamuoyunda yaygın görüş İsrail’in elinde nükleer silahlar bulunduğundan yana ancak İsrail bu durumu hiçbir zaman resmi olarak kabul etmedi.
	Güney Kore’nin başkenti Seul’de 9 Ekim 2008’de çekilen bu fotoğrafta bir protestocu Kuzey Kore lideri Kim Jong Il’in bir posterini yakıyor. Kuzey Kore hükümeti protestonun yaşandığı gün erken saatlerde ilk nükleer denemesini yaptığını açıkladı. 25 Masyı 2009’da Güney Koreliler ve uluslararası kamuoyu Pyongyang’ın yer altında yaptığı ikinci testi de başarıyla sonuçlandırdığını açıklaması üzerine çok öfkelendi. Bu ikinci silahın gücünün İkinci Dünya Savaşı’nın sonunda Hiroşima’yı yerle bir eden bombaya denk olduğu söyleniyordu.

Devamı

Türkiye'deki Saat Kuleleri - 2

      ANKARA           

Osmanlı saat kulelerinin bazıları tarihi yapılar ve kalıntılar üzerine inşa edilmiştir. Ankara Saat Kulesi de bunlardan biri. M.Ö.200'lere uzanan tarihiyle Roma, Bizans, Sasani, Selçuklu, İlhanlı dönemlerinde onarım gören Ankara Kalesi hisar kapısının sol burcu üzerine inşa edilen saat kulesinin başta tarihi alışveriş merkezi Saman Pazarı olmak üzere çevreye hizmet vermesi hedeflenmişti. Sekizgen planlı yapıda tek kadranlı bir saat, boyu 9 metre olan kulenin Saman Pazarı yönünde bulunuyor.

Son dönemde çevresinde yapılan düzenlemelerle daha turistik hale gelen Ankara Saat Kulesi'nin kitabesinde, 1884 yılında Ankara Valisi Sırrı Paşa tarafından yaptırıldığı yazıyor.

ANKARA KEÇİÖREN

    ANKARA POLATLI 

             

      ANTALYA         

Kentin merkezinde, Cumhuriyet Caddesi'nde üzerinde, eskiden "Kapuağzı" denilen ve bugün "Kale Kapısı" olarak bilinen yerin doğusundadır. Bir burç üzerinde, 1901’de Anadolu’da birçok kentte olduğu gibi kulenin saati Alman İmparatoru II.Wilhelm tarafından hediye edilen ve II. Abdülhamit’in tahta çıkışının 25. yılı anısına Sadrazam Küçük Said Paşa tarafından yaptırılan Saat Kulesi, yıkılan dış kalenin kuzeye bakan burçlarındandır.
Seyredenlere kale burcunun devamı izlenimi yaratan Antalya Saat Kulesi'nin zeminden tepe noktasına olan yüksekliği 14 metre, burcun üzerinden ise 8 metredir. İS 9. yy'da Bizanslılar döneminde devşirme malzeme ile yapıldığı anlaşılan Saat Kulesi'nin tabanının oturduğu burç beş köşelidir. Burcun çevresini yukarıda yumurta ince yaprak kabartmalarla süslü bir korniş süslemektedir. Kornişin üst kısmı kaba yontu taştan yapılmıştır. Daha yukarıda hafif çıkıntılı kesme taş ile sonradan yapılmış bir bölüm Saat Kulesi'nin kaidesini oluşturmaktadır.

Kulenin üzeri daha önceleri en üstteki resimde görüldüğü gibi soğan başı şeklinde bir kubbe ile örtülü idi. 1942 yılında meydana gelen bir fırtınada bu kubbe zarar gördüğünden 1945 yılında yerine, burç mazgallarını andıran bir üst kısım ilave edilmiştir.

Eskiden tamamen el yapımı dövme demirden bir saat mekanizmasına sahip olan Saat Kulesi'nin, saati ve saat kadranları 1974 yılında değiştirilmiştir. Eski saat mekanizmasından bugün geriye, üzerinde çarmıhta Hz. İsa, Hz. Meryem ve bir aziz kabartması ile Grekçe yazıların yer aldığı bir çan kalmıştır.
Saat Kulesinin kuzey yüzünde çıkıntı bir demir vardır. Bu demir idam edileni günboyu halke teşhir etmek için kullanılırdı. İdam edilecek kimseyi sabah erken orada asarlar, üstüne beyaz bir elbise, o elbisenin üstüne mahkeme ilamı asılırdı.

KONAKLI-ALANYA

KEMER

      AYDIN KUŞADASI      

Devamı

Kot'un (Blue Jean) Tarihi

Kot pantolonun doğum yeri San Francisco olarak kabul ediliyor. San Francisco'nun içinde yer aldığı, 1850'lerde altın madenleri ile ünlü Kaliforniya eyaletine akın eden maceraperest altın arayıcılarının içinde biri vardı ki o altınla değil ticaret yaparak zengin olmayı kafasına koymuştu.

Bavyeralı 24 yaşındaki Levi Strauss dikiş malzemelerini, beş ay süren bir gemi yolculuğundan sonra San Francisco'ya ulaştırdı. Genç tüccarın mallarına inanılmaz bir talep oldu. Fakat bir top çadır bezi(kanvas) elinde kaldı. Bu kumaş için çareler arayan Levi Strauss'un aklına, altın arayıcılarının sert dayanıklı pantolonlara ihtiyaç duyduğu geldi. Böylece, genç tüccarın bir terziye götürerek sağlam dikişli pantolonlar diktirmesi ile 126 yıllık serüven başlamış oldu. Leke göstermediği için Levi Strauss tarafından lacivert renkte karar kılınan pantolonlar, altın madenlerinin yakınında pazarlanmaya başlandı ve inanılmaz ilgi gördü.

Kot'un Anayurdu Türkiye!

Doğum yeri tüm dünya tarafından Amerika olarak kabul edilse de tarihçi Prof.Dr.Halil İnalcık'a göre kot pantolonun anayurdu Türkiye. İnalcık'ın tezine göre kot yani kaba pamuklu kumaş ilk kez 16. yüzyılda Batı Anadolu'da üretildi.

Dünya tarihini yazan 10 tarihçi arasında yer alan ve "Osmanlı tarihi babası" olarak tanınan Prof.Dr. Halil İnalcık'ın kot konusundaki tezi şöyle:

"15-17. yüzyıllar arasında, Denizli ve Akhisar yöresinde çok fazla pamuk yetiştiriliyordu. Türk pamuğu ince elyaf değildi. Dolayısıyla yapılan kaba pamuklu elbiseleri, köylü ve fakir insanlar kullanırdı. Daha sonra pamuklular Hindistan'dan gelen mavi boya(çivit) ile boyanmaya başlandı." İnalcık'ın tezine göre, günümüzde kabul edilenin tersine bir coğrafi süreç izledi kotun yolculuğu.

İzmir'e getirilen bu kaba mavi pamukluların ilk ihracatı 16. yüzyılda Fransa'nın Marsilya kentine oldu. Buradan da İspanyollar tarafından Amerika'daki kolonilerine götürülüp çiftliklerde çalışan Afrikalı zenci köleler ve kızılderililere giydirildi. Amerika'nın başarısı ise kot pantolonu bir sanayi haline dönüştürmekte oldu."

Devamı

Mıknatıs

Küçük yaşlarda ilgimizi en çok çeken maddelerden birisi mıknatıstır. Bazı metalleri çekme özelliği bulunan bu maddenin, kuzey ve güney olarak iki ayrı kutup noktası bulunmaktadır. Demir, nikel, kobalt gibi metalleri çeken ve manyetik bir alan oluşturan mıknatıslar hakkında detaylı bilgiler bu yazıda sizi bekliyor.

Günlük yaşamın birçok alanında farkında olmadan mıknatıs kullanılır. Evimizde kullandığımız birçok ev aletinde bile bu maddeden bulunmaktadır. Oluşturduğu manyetik alandan faydalanarak birçok cihazın kullanımı sağlanmaktadır. Kuzey ve güney olarak iki ayrı kutbu bulunan mıknatıs, hem yapay hem de doğal maddelerden oluşabilmektedir.

Birçok türü bulunan mıknatıs, yapay ve doğal ana kategori olarak ayrılmaktadır. Manyetik alan özelliğine sahip olan ve karşılıklı iki kutbu simgeleyen maddelerdir. İki ayrı uç kutup bulunduran mıknatısın çekim alanına demir, nikel ve kobalt gibi metaller girmektedir. Doğal yapıda olan mıknatıslar, itme ve çekme güçleri kendinden oluşan kuvvettir.

Dışarıdan etki eden nesneler aracılığı ile çekme ve itme özelliği kazanan mıknatıs türü ise yapay olarak isimlendirilir. Uygulanan kuvvet sayesinde yapay mıknatıslar geçici ya da sürekli mıknatıs olma özelliği taşırlar. Elektromıknatıs özelliğinde olanlar da bulunmaktadır ve bunlar, demir çubuğun etrafına sarılan geçirgen özellikli bir sargıdan geçen akım sonucunda itme ve çekme özelliği kazanmaktadır.

Mıknatıs Nedir?

Özgül ağırlığı 2.7 gr/cm3 olan mıknatıs; demir, kobalt, nikel gibi metalleri çeken ve manyetik alan oluşturan bir maddedir. Dünyanın birçok bölgesinde doğal olarak bulunan ve suni ortamda da yapılabilen mıknatıslar hayatın birçok alanında ihtiyaç duyulan maddelerdir. İsveç, Cezayir ve Ural dağları gibi yerlerde doğal halde bulunan mıknatıslar yer almaktadır.

Mıknatısın kuzeyi gösteren ucu N (North) ve güneyi gösteren ucu S (South) ile gösterilir. Mıknatısın zıt kutupları birbirini çeker, aynı kutupları ise birbirini iter. Her mıknatısın çevresinde oluşan bir manyetik alan bulunmaktadır.

Mıknatısın manyetik alan kuvvet çizgileri, kuzey kutbundan çıkar ve güney kutbunda son bulur. Bir maddenin mıknatıs özelliği kazanabilmesi için manyetik bir madde olması gerekmektedir. Yani demir, nikel, kobalt gibi metallere manyetik madde adı verilir.

İnsanların ilk mıknatısı keşfetmesinin Manisa’da 2800 yıl önce olduğu düşünülmektedir. O zamanlarda Magnesia olarak anılan Manisa’da eski Yunanlıların bazı demir cevheri parçalarının, bazı maddeleri çektiği gözlenmiş. Bu taşlara manyetit adı verilmiştir.

Mıknatıs Nasıl Yapılır?

Su katılarak çelikten yapılan mıknatıslar, yüksek ısıda ısıtıldıktan sonra hızla soğutma işlemi sonrasında elde edilir. Mıknatıs yapımında ihtiyaç duyulan bir diğer önemli madde ise alnicodur. Kobalt, nikel ve alüminyum karşımı bir madde olan alnico, birçok sanayi sektöründe kullanılan bir maddedir.

Ortaya çıkarılan yapay mıknatıslar genellikle uzun süreli kullanım için uygundur. Etki alanı içine giren birçok demir ve çelik gibi malzemeleri çekme özelliğine sahip olan yapay mıknatıs, herhangi bir ucunun kırılması sonucunda tekrardan kutuplaşma özelliği gösteren yapıdadır.

Sıradan bir manyetik maddede, her biri mıknatıs gibi davranan milyonlarca bölgecik bulunur ve bunlar düzensiz haldedir. Bu bölgeciklerin birbirlerinin manyetik etkisini yok etmelerinden dolayı madde mıknatıs özelliği göstermemektedir.

Manyetik maddeler, bir mıknatısın manyetik alanına girdiğinde ise bölgecikler düzenli hale gelir. Bunun sonucunda madde mıknatıslanır. Birkaç farklı yöntemle mıknatıslanma gerçekleşebilir; ancak bu yöntemlerin en kontrollü ve güçlüsü elektrik akımı kullanmaktır.

Mıknatıslandırma yöntemleri; etki, dokunma ve sürtünme şeklindedir.

Mıknatısın Özellikleri Nelerdir?

İçeriğinde demir, nikel ve karbon olan nesneleri çekme özelliğine sahip olan mıknatıslar, kullanım alanlarına göre pek çok çeşidi olan magnetik maddelerdir. Doğada doğal olarak bulunması mümkün olan mıknatısların yanı sıra, çeşitli bileşimlerle elde edilen yapay mıknatıslar da vardır.

Yapay mıknatıslar, çubuk, at nalı ve U şeklinde olmak üzere çeşitli şekillerde yapılmaktadır. Mıknatıs özelliğinin kazandırılması mümkün olan bir madde üzerine tel sararak elektromanyetik akım verilmesi sonucunda oluşan mıknatıs türü ise elektromıknatıs olarak adlandırılır.

Mıknatıs Çeşitleri Nelerdir?

Kullanım alanları ve ihtiyaçları farklılık gösteren mıknatıslar, taşıdığı özellikleri ile çeşitlenmektedir. Doğal olarak taş şeklinde doğada bulunması mümkün olan doğal mıknatıs çeşidi, günlük yaşamda mıknatısa ihtiyaç duyulan birçok alanda sıkça kullanılmaktadır. Yapay mıknatıs ise daha önce mıknatıs özelliği olmayan bir madde iken, çeşitli müdahaleler ile mıknatıs özelliği gösteren maddelerdir.

Mıknatıslar 2 gruba ayrılmaktadır:

Sabit Mıknatıs

Çelik ve demirin ham madde olarak kullanıldığı yapay mıknatıslar, kullanılacakları alanlara göre, şekilleri ve boyutları farklılık göstermektedir. Etrafında güçlü bir manyetik alan oluşturan yapay mıknatıslar genellikle at nalı, silindir, U şeklinde ve çubuk şeklinde olabilir.

Sabit mıknatıslar, doğada mıknatıslanmış halde bulunan maddelerden oluşabilir. Bunun yanında alnico, NdFeB, Sm-Co,Sm-Fe gibi maddelerin alaşımından da oluşabilmektedir. Bu mıknatıs türleri genellikle, elektrik enerjisini hareket enerjisine veya tam tersi, hareket enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren işlerde kullanılmaktadır.

Elektromıknatıs

Çelik ya da demir bir maddeye elektrik akımını geçiren bir tel sarılarak mıknatıs özelliği kazandırılan mıknatıs türü ise elektromıknatıs adını alır. Bunların mıknatıs özelliği sadece telden akım geçtiği sürece vardır. Elektromıknatısların kullanım alanlarına baktığımızda ise yine elektrik enerjisini hareket enerjisine dönüştürmek ve yüklü parçacıkları saptırmak olduğunu görmekteyiz.

Elektromıknatıslar evlerde kullanılan iletişim cihazlarının mikrofon ve hoparlörlerinde kullanılmaktadır. Aynı zamanda çamaşır makinesi, buzdolabı gibi cihazların motorlarında, birçok elektronik cihazın adaptörlerinde bulunurlar. Kaçak ve aşırı akım rölelerinde, elektrik sigortalarında, kumanda rölelerinde, kontaktörlerde de elektromıknatıs kullanılmaktadır.

Mıknatısın Kullanım Alanları Nelerdir?

Birçok sanayi sektöründe ve günlük yaşamda sıkça karşımıza çıkan mıknatıslar, akla gelmeyecek yerlerde hayatı kolaylaştıran maddelerdir. Günümüzde önemli bir yere sahip olan elektronik cihazların yapımından, ağır nesnelerin taşınmasına kadar birçok konuda mıknatıslara ihtiyaç duyulur. Mıknatısın kullanım alanlarını şöyle bir sıralayacak olursak;

·        Denizcilikte pusula vazifesi gören mıknatıs, hayatı kolaylaştıran örneklerden sadece biridir.

·    Önemli bir kullanım alanı olarak, çöp yığınları arasındaki elle ayıklanması mümkün olmayan metaller, mıknatıslar sayesinde ayıklanmakta ve birçok alanda geri dönüşüm olarak değerlendirilmektedir.

·    Her evde bulunan kapı zillerinden çıkan sesler elektromıknatıs sayesinde oluşmaktadır.

·       Kil ve cam temizleme gibi işlemlerde demir minerallerinin ayrımında kullanılır.

·   

   Kireç taşı ve dolomit temizlemede

·       Refrakter hammaddelerinin işlenmesinde

·       Sıvılarda yer alan demir gibi metallerin  ayrıştırılmasında

·       Asansörlerdeki rayların yapımında

·      Elektrik santrallerinde elektrik üretmek için

·      Tren raylarında sürtünmeyi azaltmak için

·       Yine yukarıda bahsedilen geri dönüşüm kullanım alanına benzer şekilde, hurda yığınlarındaki metalleri ayıklamak için de mıknatıslardan yararlanılmaktadır.

Mıknatıs Nasıl Çalışır?

Mıknatıslanmanın bölge kuramı ile nasıl çalıştıkları açıklanabilmektedir. Bu kurama göre; mıknatıslık özelliği maddenin iç yapısından kaynaklanmaktadır. Birbirleriyle etkileşen küçük moleküller mıknatıslardan oluşur.

Bu moleküller mıknatısların binlercesi aynı yöne yöneldiklerinde bir bölge veya bölgecik oluşturur. Mıknatıslarda bu bölgeler düzenli bir şekilde aynı yönü göstermektedir. Bu şekilde milyonlarca bölgenin etkisi ile makro seviyede mıknatıs meydana gelir.

Manyetik bölge kuramı, çeşitli maddelerin manyetik özelliklerini de açıklamaktadır. Demir, nikel, kobalt gibi ferromanyetik maddeler, mıknatıslanmadan en çok etkilenen maddelerdir. Altın, bakır, elmas, gümüş gibi diamanyetik maddeler ise az etkilenenlerdir. Sodyum, magnezyum, kalsiyum, alüminyum gibi paramanyetik maddeler de hiç etkilenmeyenlerdir.

Elektrik akımının etkisi ile mıknatıs özelliği gösterebilen manyetik maddelere elektromıknatıs denmektedir. Bunlar, yalıtılmış ince kabloların ham demire sarılması ve kablolardan akım geçirilmesiyle oluşur.

Elektromıknatıslar, her zaman mıknatıs özellikleri göstermemektedir. Akım kesildiği zaman bu özellikleri kaybolmaktadır. Bu nedenle tanımlarını daha kapsamlı bir şekilde yaptığımız zaman çalışma prensipleri de anlaşılmaktadır.

Kobalt, demir ve nikel gibi maddelerden yapılarak, kısa süre içinde manyetik duruma gelen mıknatıslayıcıdır. Geçici mıknatıs adıyla da anılan bu maddelerin yapısı, bobin içine silisli yumuşak demir konularak elde edilir.

Bobinden akım geçtikçe mıknatıslık özellikleri devam eden elektromıknatıslardan sağlanan manyetik alan, sürekli mıknatıslardan sağlanan manyetik alandan daha büyüktür.

Devamı

Ekvador

Ekvador, Güney Amerika'da temsili demokrasi ile yönetilen bir cumhuriyettir. Kuzeyde Kolombiya, doğu ve güneyde Peru ile komşudur ve batısında Büyük Okyanus vardır. Anakaradan 965 kilometre batıda, Büyük Okyanus'ta bulunan Galapagos Adaları da ülkenin sınırları dahilindedir. Adını aldığı ekvatorla ülke ikiye bölünmüştür

Tarih

Yaklaşık 3 ayrı bağımsızlık tarihleri vardır. İspanya hâkimiyetinin ardından, Quito on bin kişinin yaşadığı bir şehirdi. 10 Ağustos1809 yılında Quito'da, Carlos Montúfar, Eugenio Espejo ve Piskopos Cuero y Caicedo liderliği altında İspanya'dan bağımsızlık için halkın talebi olmuştur. Ekvador, aynı zamanda İspanya'dan ayrılmak için ilk çağrıyı yapan Latin Amerika ülkesidir. 9 ekim1820'de Guayaquil bağımsızlığını kazanan ilk Ekvador şehridir. 24 Mayıs1822'de Mareşal AntonioJosé de Sucre komutasındaki Ekvadorordusu,Quito yakınlarındaki Pichincha Savaşı'nda İspanya'yı mağlup ederek bağımsızlığını elde etmiştir. 19. yüzyılda Ekvador'da yöneticilerin çabuk değişmesinden kaynaklanan bir dengesizlik vardır. 1941 yılında ise Peru ile aralarında yaşanan tansiyon savaşa dönüşmüştür. Peru, kendi toprakları olarak beyan ettiği yerlerde, Ekvador'un askeri varlığının bulunduğunu, bunun da işgal olduğunu ileri sürmektedir. Ekvador ise tam tersini iddia etmektedir. 1941 Temmuz'unda iki ordu da harekete geçti. Peru, 11,681 asker ile savaşa girerken, karşılarında kötü eğitilmiş ve yeterince takviye yapılamamış 5,300 askerli Ekvadorordusyla karşılaştılar. 5 Temmuz1941'de Peru güçleri Zarumilla ırmağını yerleşti. 23 Temmuz1941'de ırmağı aşıp EllOro'nun içlerine doğru ilerlemeye başladı. Ekvador, böylece savaştan çekilmek zorunda kaldı. 1960larda, piyasalardaki durgunluk ve toplumsal husursuzluk popülist politikalara ve askeri müdahelelere neden oldu. Bu arada, yabancı şirketler Amazon'a yakın yerlerde petrol yatakları keşfetti. 1972'de, petrolü doğudan sahil şeridine taşıyan And Dağları boru hattının inşaatı, Ekvador'u Güney Amerika'nın ikinci büyük petrol ihraç eden ülkesi haline getirdi. 1970li yıllarda askeri rejim döneminde ülkenin borçlarının kötü idare edilmesi ile başlayan kötü yönetim altındaki bir çok yıl, ülkeyi esasen yönetilemez hale getirmiştir. 1990lı yılların ortalarından itibaren, Ekvador hükümeti, yasama ve yargıda temsil edilen idare sınıfını yatıştırmayla uğraşan zayıf bir sınıf olarak karakterize edildi. Yerli halkın etken seçmenler olarak ortaya çıkması, son yıllarda ülkenin demokratik oynaklığına etki etti. Nüfus, hükümetteki daha önceki hataları telafi etmek için toprak reformu, işsizlikte azalma ve sosyal hizmetleri sağlamakla motive edildi. Bu hareket, yürütmenin bozulmasına neden oldu.

Politika

Anayasa, başkana, başkan yardımcısına ve meclis üyelerine dört yıllık hizmet etme hakkı tanıyor. 15 tane bakanlık bulunuyor. Taşra yöneticileri ve meclis üyeleri doğrudan seçimle iş başına geliyor. Meclis, Temmuz ve Aralık'ta tatil nedeniyle toplanmıyor. 20 tane yedi üyeli meclis komisyonu bulunuyor. Yargıtay üyeleri, meclis tarafından süresiz bir dönem için seçiliyor. Ekvador, Birleşmiş Milletler üyesidir. Aynı zamanda, bir çok bölgesel toplulukların içinde yer alır.

Coğrafya

Ekvador, üç temel bölgeden, bir de Büyük Okyanus'ta bulunan bir adadan meydana gelmiştir. • La Costa, ülkenin batısındaki, Büyük Okyanus'u da kapsayan alçakta bulunan kıyı şeridini içerir. • La Sierra, ülkenin ortasından geçen, kuzeyden güneye uzanan yüksek irtifadaki bölge. • El Oriente, ülkenin doğusundaki Amazonyağmur ormanlarını kapsar. Ülke yüzölçümünün yaklaşık yarısını kaplar. • RegiónInsular, ülkenin batısındaki Büyük Okyanus'ta bulunan Galapagos Adaları. Ekvador'un üç temel bölgeden meydana gelmesi ile oluşan cografi konumu aynı zamanda iklim farklılığını oluşturur. Bu iklim farklılığı; muz, ananas gibi tropikal meyvelerin yanında kakao ve kahve gibi bitkiler ile pirinç, şeker, tütün, mısır, patates, elma, mandalina gibi değişik iklim tarımsal ürünlerinin yetişmesini de sağlar. Ülke, 22 eyaletten meydana gelir ve her eyaletin kendi idari merkezi bulunur.

Kültür

Ülkedeki en popüler spor, diğer Güney Amerika ülkeleri gibi futboldur. Ekvador Milli Takımının maçları üledeki en çok izlenen spor olayıdır. 2007 Haziranında FIFA, deniz seviyesinden 2,500 metre veya üzeri yükseklikteki yerlerde maç yapılmasını yasakladı. RafaelCorrea ve Peru, Bolivya ve Kolombiya'daki meslektaşları bu kuralı protesto etmek için ortak bir mektup hazırladılar. Ekvador, 2002 Dünya Kupası ve 2006 Dünya Kupası'na katılma hakkı kazandı. 2006 Dünya Kupası'nda A Grubunda Polonya ve Kosta Rika'nın önünde bitirerek; Almanya'nın ardından ikinci sırada yer aldı. Futsal da toplum arasında popülerdir. Ekvador'da yemek türleri çok çeşitlidir. Tarımsal şartlar ile yükseklikle birlikte değişir. Domuz eti, tavuk, sığır eti engin çeşitlilikteki tahıllar, patates veya pirinçle birlikte, dağlık bölgelerde popülerdir. Ekvador'un dağlık bölgelerinde satılan sokak yiyeceği ise kavrulmuş domuz ile birlikte patatestir. Özellikle alçak bölgelerde bir çok meyve çeşidi bulunur. Karides ve ıstakoz kıyı kesimlerin vazgeçilmez yiyecek maddesidir. 1991 yapımı film olan SensacionesEkvador'da çekilmiştir ve Ekvadorlu kardeşler JuanEstebanCordero ve VivianaCordero tarafından yönetilmiştir. VivianaCordero, daha sonraları Ratas, Ratones, y Rateros ve Un Titán en el Ring adlı filmlerde görev almıştır. Filmlerin dışında, Ekvador'da bir yılda sayısız kitap basılmaktadır. Bunların en önemlileri RodGlenn'inbilik kurgu romanı TheKing of America ve Kurt Vonnegut'un bilim kurgu romanı Galapagostur.

Coğrafi Verileri

Konum: Güney Amerika'nın batısında, Pasifik Okyanusunun kıyısında, Kolombiya ile Peru arasında yer almaktadır. Coğrafi konumu: 2 00 Güney enlemi, 77 30 Batı boylamı Haritadaki konumu: Güney Amerika Yüzölçümü: 283,560 km² Sınırları: toplam: 2,010 km sınır komşuları: Kolombiya 590 km, Peru 1,420 km Sahil şeridi: 2,237 km İklimi: Kıyı boyunca tropikal, ülkenin iç kısımlarında deniz seviyesinden yüksek bölgelerde hava soğumaya başlar, balta girmemiş amazon ormanlarında tropikal iklim hakimdir. Arazi yapısı: Kıyı ovaları, Andların etrafında dağlık bölgeler, doğu ormanlarında düzlükler ve inişli çıkışlı ovalar. Deniz seviyesinden yüksekliği: en alçak noktası: Pasifik Okyanusu 0 m; en yüksek noktası: Chimborazo 6,267 m Doğal kaynakları: petrol, balık, kereste, hidro enerji Arazi kullanımı: tarıma uygun topraklar: %5.71 sürekli ekinler: %4.81 diğer: %89.48 (2005 verileri) Sulanan arazi: 8,650 km² (2003 verileri) Doğal afetler: Yaygın depremler, toprak kaymaları, volkanik aktivite, periyodik kuraklıklar

Nüfus Bilgileri

Nüfusu:14,573,101 (Temmuz 2009 verileri) Nüfus artış oranı: %1.5 (2006 verileri) Mülteci oranı: -3.11 mülteci/1,000 nüfus (2006 tahmini) Bebek ölüm oranı: 22.87 ölüm/1,000 doğan bebek (2006 tahmini) Ortalama hayat süresi: Toplam nüfus: 76.42 yıl erkeklerde: 73.55 yıl kadınlarda: 79.43 yıl (2006 verileri) Ortalama çocuk sayısı: 2.68 çocuk/1 kadın (2001 tahmini) HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı: %0.3 (2003 verileri) HIV/AIDS - hastalığı olan insan sayısı: 21,000 (2003 verileri) HIV/AIDS - hastalıklarından ölenlerin sayısı: 1,700 (2003 verileri) Ulus: Ekvatorlu Nüfusun etnik dağılımı: melezler %65, kızılderili %25, İspanyollar ve diğerleri %7, siyah ırk %3 Din: Roma Katolikleri %95 Diller: İspanyolca (resmi), kızılderili dilleri (özellikle Quechua) Okur yazar oranı: 15 yaş ve üzeri için veriler toplam nüfusta: %92.5 erkek: %94 kadın: %91 (2003 verileri)

Yönetimi

Ülke adı: Resmi tam adı: Ekvator Cumhuriyeti kısa şekli : Ekvator Yerel tam adı: Republica del Ecuador yerel kısa şekli: Ecuador Yönetim biçimi: Başkanlık Tipi Cumhuriyet Başkent:Quito İdari bölümler: 22 bölge; Azuay, Bolivar, Canar, Carchi, Chimborazo, Cotopaxi, El Oro, Esmeraldas, Galapagos, Guayas, Imbabura, Loja, Los Rios, Manabi, Morona-Santiago, Napo, Orellana, Pastaza, Pichincha, Sucumbios, Tungurahua, Zamora-Chinchipe Bağımsızlık günü: 24 Mayıs 1822 (İspanya'dan) Milli bayram: Bağımsızlık günü (Quito'nun bağımsızlığı), 10 Ağustos (1809) Anayasa: 10 Ağustos 1998 Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar: CAN, CCC (Gümrük İşbirliği Konseyi), ECLAC (Birleşmiş Milletler Latin Amerika ve Karayipler Komisyonu), FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), G-11, G-77, IADB (Amerika Bölgesi Kalkınma Bankası), IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı), IBRD (Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası), ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü), ICC (Milletlerarası Ticaret Odası), ICFTU (Uluslararası Serbest Ticaret Birlikleri Konfederastonu), ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi), IDA (Uluslararası Kalkınma Birliği), IFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu), IFC (Uluslararası Finansman Kurumu), IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu), IHO (Uluslararası Hidrografi Örgütü), ILO (Uluslarası Çalışma Örgütü), IMF (Uluslararası Para Fonu), IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü), Intelsat (Uluslararası Telekomünikasyon ve Uydu Örgütü), Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), IOM (Uluslararası Göçmen Teşkilatı), ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü), ITU (Uluslararası Haberleşme Birliği), LAES, LAIA (Latin Amerika Entegrasyon Birliği), NAM, OAS (Amerika Devletleri Teşkilatı), OPANAL, OPCW (Kimyasal Silahları Yasaklama Organizasyonu), PCA (Daimi Hakemlik Mahkemesi), RG, UN (Birleşmiş Milletler), UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı), UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü), UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü), UPU (Dünya Posta Birliği), WCL (Dünya Emek Konfederasyonu), WFTU (Dünya İşçi Sendikaları Federasyonu), WHO (Dünya Sağlık Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı), WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü), WToO (Dünya Turizm Örgütü), WTrO (Dünya Ticaret Örgütü)

Ekonomik Göstergeler

Ekonomiye genel bakış: Ekvator yer altı kaynaklara ve zengin tarım bölgelerine sahip bir ülkedir. Bunun sonucu olarak ihracatında yer alan başlıca maddeler arasında petrol, muz, karides gibi ürünler vardır. Bu ürünlerin dünya pazarındaki fiyat değişiklikleri paralel olarak ülke ekonomisini de etkilemektedir. Ekvator 1996 yılında Dünya Ticaret Örgütüne katılmıştır. GSYİH:Satınalma Gücü paritesi - 60.48 milyar $ (2006 verileri) GSYİH - reel büyüme: %3.6 (2006 verileri) GSYİH - sektörlere göre: tarım: %6.3 endüstri: %33.5 hizmet: %60.2 (2006 verileri) Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %3.4 (2006 verileri) İş gücü: 4.57 milyon Sektörlere göre işgücü dağılımı: tarım %8, endüstri %24, hizmet %68 (2001 verileri) İşsizlik oranı: %10.6 (2006 verileri) Endüstri: petrol, gıda, tekstil, metal sanayi, kağıt mamulleri, kimyasallar, ahşap ürünler, plastik ürünler, balıkçılık Endüstrinin büyüme oranı: %5 (2006 verileri) Elektrik üretimi: 12.2 milyar kWh (2004) Elektrik tüketimi: 12.95 milyar kWh (2004) Elektrik ihracatı: 35 milyon kWh (2004) Elektrik ithalatı: 1.642 milyar kWh (2004) Tarım ürünleri: Muz, kahve, kakao, pirinç, patates, manyok, fidanlıklar, şekerkamışı, sığır, koyun, domuz, et ve et ürünleri, süt ürünleri, balık İhracat: 12.56 milyar $ (2006 verileri) İhracat ürünleri: Petrol, muz, karides, kahve, kakao, kesme çiçek, balık İhracat ortakları:ABD %50.6, Peru %7.9, Almanya %4.3, Kolombiya %4.3 (2005) İthalat: 10.81 milyar $ (2006 verileri) İthalat ürünleri: Makine ve ekipman, hammaddeler, yakıt, tüketim malları İthalat ortakları: ABD %22.1, Kolombiya %14.8, Venezuela %7.7, Brezilya %7.2, Çin %5.2 (2005) Dış borç tutarı: 18.1 milyar $ (2006) Para birimi: ABD Doları (USD) Para birimi kodu: USD Mali yıl: Takvim yılı

İletişim Bilgileri

Kullanılan telefon hatları:1,701,500 (2005) Telefon kodu: 593 Radyo yayın istasyonları: AM 392, FM 35, kısa dalga 29 (2001) Radyolar: 4.15 milyon (1997) Televizyon yayını yapan istasyonlar: 7 (2001) Televizyonlar: 1.55 milyon (1997) Internet kısaltması: .ec Internet servis sağlayıcıları: 13 (2000) Internet kullanıcıları: 616,000 (2005)

Ulaşım ve Taşımacılık

Demiryolları: 966 km (2006) Karayolları: 43,197 km (2004 verileri) Su yolları: 1,500 km Boru hatları: ham petrol 1,386 km; petrol ürünleri 1,185 km Limanları:Esmeraldas, Guayaquil, La Libertad, Manta, PuertoBolivar, San Lorenzo Hava alanları: 359 (2006 verileri) Helikopter alanları: 1 (2006 verileri)

Devamı